ประเภทกฎหมายที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม

ปัญหาผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นนั้น มีกฎหมายบัญญัติ ไว้เป็นจำนวนมาก โดยสามารถแบ่งเป็นหมวดหมู่ข้อพิพาทได้ดังนี้

  • กลุ่มกฎหมายหรือข้อพิพาททางปกครอง กิจการหรือผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากนโยบายหรือการกระทำของหน่วยงานรัฐนั้น อาจส่งผลกระทบต่อประชาชนหรือผู้เสียหาย แม้วัตถุประสงค์ของกิจการนั้นจะเป็นไปเพื่อประโยชน์ส่วนรวมก็ตามแต่หากมีการดำเนินการที่ไม่ถูกต้องตามขั้นตอน หรือกิจการส่งผลกระทบต่อบุคคลหนึ่งบุคคลใดผู้มีส่วนได้เสียย่อมสามารถร้องเรียนตรวจสอบหรือใช้สิทธิทางศาลได้ เช่น การฟ้องขอให้ระงับโครงการของรัฐที่มิได้ทำรายงานผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมเสียก่อน
  • กลุ่มกฎหมายหรือข้อพิพาททางแพ่ง เป็นกรณีที่เกิดจากการโต้แย้งสิทธิระหว่างเอกชนกับเอกชน เช่น ผู้ประกอบการซึ่งเป็นเอกชนประกอบกิจการโรงงานและปล่อยน้ำเสียกระทบต่อชาวบ้าน ผู้เสียหายมีสิทธิดำเนินการโดย ยื่นฟ้องเป็นคดีแพ่งต่อศาลยุติธรรม ไม่ว่าจะเป็นศาลแขวง ศาลจังหวัด ตามเขตอำนาจศาล รวมถึงศาลแพ่งซึ่งมีแผนกคดีสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นการดำเนินคดีเพื่อเรียกค่าเสียหายจากผู้ก่อมลพิษสำหรับการเยียวยาและแก้ไขสิ่งแวดล้อมให้กลับดังเดิมโดยหลักการในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในเรื่องละเมิดรวมถึงพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เป็นหลัก
  • ต่อมากลุ่มกฎหมายหรือข้อพิพาททางอาญา ในประเทศไทยมีกฎหมายที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมจำนวนมาก อาทิ ประมวลกฎหมายอาญา พระราชบัญญัติโรงงาน พระราชบัญญัติคุ้มครองและสงวนสัตว์ป่า ซึ่งมีบทกำหนดโทษทั้งโทษจำคุกและโทษปรับ ซึ่งจะให้อำนาจหน่วยงานรัฐ มีหน้าที่กำกับดูแลให้เป็นไปตามกฎหมายนั้นๆ ผู้ที่ฝ่าฝืนกฎหมายอาจเป็นประชาชนหรือผู้ประกอบการก็ได้

ปัญหาที่เกิดขึ้นสำหรับประชาชนนั้นคือไม่รู้ว่าปัญหาของตนนั้นจัดอยู่ในกลุ่มกฎหมายประเภทใด และประชาชนจะสามารถร้องเรียนหรือใช้สิทธิทางศาลอย่างไร นอกจากนี้ ยังประสบกับปัญหาความล่าช้าในกระบวนการต่างๆ อันทำให้ปัญหาทางด้านสิ่งแวดล้อมสะสมเพิ่มขึ้นและยากที่จะเยียวยาแก้ไขให้เป็นดังเดิม อีกทั้งในมุมของผู้ประกอบกิจการยังขาดความรู้ความเข้าใจในหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมจนส่งผลให้เกิดปัญหาต้นทุนแฝงคือค่าปรับค่าเสียหายอันเกิดจาการประกอบกิจการซึ่งผู้เขียนจะมาไล่เรียงบรรยายโดยละเอียดในตอนต่อไป

[ เขียนโดย : ทนายภูดิท โทณผลิน]

ตีพิมพ์ครั้งแรก :สกู๊ป คลินิกสิ่งแวดล้อม : ความหมายของมลภาวะทางสิ่งแวดล้อม หนังสือพิมพ์แนวหน้า ปีที่ 41 ฉบับที่ 14242 ประจำวัน ศุกร์ ที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564

อ่านออนไลน์ได้ที่ : https://www.naewna.com/local/555324

ผู้เขียน ทนายภูดิท โทณผลิน 084-7068581